هدف این مقاله تحلیل و بررسی عقلانیت دینی و سکولار در اندیشه متفکران اسلام است. به منظور دستیابی به این هدف ابتدا به مفهوم و کالبد شکافی عقلانیت و سپس به ویژگیهای عقلانیت دینی و سکولار پرداخته شده است. پس از بررسی الگوهای عقلانیت سکولار به تحلیل و بررسی عقلانیت مطرح در اندیشه متفکران مسلمان میپردازیم که به دو سرمشق تجزیه شده است. الگوی نخست، عقلانیت فلسفی است که با عقلانیت دینی پیوند دارد و الگوی دوم عقلانیت سکولار است. این نوع از عقلانیت به چهار صورت در اندیشه متفکران مسلمان تجلی یافته است که عبارتنداز: 1. الگوی انطباقی 2. الگوی تطبیقی 3. الگوی تمایزی 4. الگوی هرمنوتیکی یا عقلانیت دینی انتقادی.